Vormt laserstraling echt een bedreiging voor operators? Met de juiste aanpak kan een laserwerkstation een van de veiligste in de hele faciliteit zijn. Bent u verantwoordelijk voor veiligheid en het implementeren van nieuwe technologieën in uw bedrijf? Controleer welke beslissingen u vanaf het begin moet nemen om 99% van het risico te elimineren.
Is laserstraling gevaarlijk? Wat is het en welke risico's brengt het met zich mee?
Een industriële laserstraal is krachtig geconcentreerde energie. Het zijn duizenden watts gefocust op een punt met een diameter van een fractie van een millimeter. En juist daarom vormt het een potentiële bedreiging die verschillende effecten kan veroorzaken.
Wat is de impact van laser op het menselijk lichaam? Welke gevaren vormt het voor ogen en huid?
Gevaren voor de ogen
De grootste aandacht moet worden besteed aan oogbescherming. Directe, onbeschermde blootstelling aan laser veroorzaakt oogletsel. Dit kan leiden tot permanente beschadiging van het netvlies. Veel industriële lasers zenden straling uit in het infrarode golflengtegebied dat voor mensen onzichtbaar is. Het resultaat? Zelfs in gevallen van kortdurende blootstelling zullen instinctieve verdedigingsreacties zoals knipperen bij mensen niet werken. De bedreiging is echt maar onzichtbaar, daarom vereist het bewuste en gespecialiseerde bescherming.
Gevaren voor de huid
Direct contact met de straal kan huidschade veroorzaken in de vorm van thermische brandwonden. Dit risico, net als bij de ogen, geldt alleen voor situaties van directe "treffer" door de laserstraal. U kunt dit risico effectief elimineren dankzij vlamwerende kleding en speciale handschoenen.
Andere gevaren bij laserbewerking, of hoe de werkomgeving rond de laser te beheren
Luchtkwaliteit – stof en gassen
De laserstraal, die metaal smelt en verdampt, genereert zogenaamde procesverontreinigingen (LGAC). Dit zijn voornamelijk submicron deeltjes van metaaloxiden. Om deze reden moeten de concentraties van schadelijke factoren regelmatig worden gemeten op werkplekken. Verontreinigingen vereisen effectieve eliminatie uit de lucht. Bij het verwerken van bepaalde materialen, zoals roestvrij staal, kunnen verbindingen zoals chroom VI worden gevormd, die potentieel gevaarlijk zijn. Daarom is een sleutelelement van elke werkplek een afzuig- en filtersysteem dat de lucht continu zuivert en zorgt voor veilige werkomstandigheden.
Brandveiligheid
De hoge temperatuur van het snijproces betekent dat er geen brandbare materialen in de werkzone aanwezig mogen zijn. Gereflecteerde straal of hete vonken zijn gevaren die rechtstreeks uit het proces komen, waardoor brandgevaar reëel wordt. Het handhaven van netheid en orde op de werkplek is een fundamenteel VGW-principe. Regelmatige verwijdering van metaalstof en afval minimaliseert het risico, en standaarduitrusting met geschikte brandblussers (bijv. CO₂ of poeder voor metalen) biedt extra bescherming.
Geluidsniveau
Hoewel de laser zelf stil werkt, genereren de hulpsystemen – zoals compressoren, afzuigventilatoren of koeling – geluid op het niveau van 65–85 dB. Dit is een waarde die vergelijkbaar is met of lager dan veel traditionele machines (bijv. ponspersen overschrijden vaak 90 dB). Niettemin is het tijdens langdurig werk standaardpraktijk om geluidsniveaus te monitoren en, indien nodig, gehoorbescherming te gebruiken.
Laser vs. andere bewerkingstechnologieën - veiligheidsvergelijking
Hoe presteert laser in vergelijking met traditionele methoden? Met de juiste implementatie, uitstekend.
Laser vs. MIG/MAG, TIG lassen
Booglassen betekent een douche van vonken, intense UV-straling en rookwolken. Laserlassen genereert aanzienlijk minder vonken, wat het risico op brandwonden minimaliseert. Het zendt ook niet zo'n sterke UV uit. De hoeveelheid rook is kleiner omdat het proces nauwkeuriger is en geen vloeimiddelen vereist. Als gevolg hiervan is de werkomgeving schoner en is de lasser minder blootgesteld.
Veiligheid is slechts een van de vele voordelen van deze technologie. Als u meer wilt weten over het proces zelf, de parameters en toepassingen, bekijk dan onze complete laserlashandleiding.
Laser vs. plasma/zuurstofsnijden
Moderne lasersnijmachines zijn meestal veiligheidsapparaten van Klasse 1, die onder normale bedrijfsomstandigheden meestal veilig zijn. Dit betekent dat ze volledig afgesloten zijn en oogbescherming wordt geboden zonder dat extra afschermingen nodig zijn. Tijdens normaal werk ontsnapt er geen gevaarlijke straling naar buiten. De operator kan het proces veilig observeren door een gecertificeerd venster. Plasmatafels zijn vaak open, en de plasmaboog is zichtbaar in de hele hal. Laser elimineert ook de noodzaak om te werken met brandbare gassen zoals acetyleen.
Laser vs. mechanische bewerking
Je kunt je vinger niet snijden met een laser. Er zijn geen roterende messen, guillotinemessen of ponsmatrijzen. Het risico op mechanisch letsel – verbrijzeling en amputatie – verdwijnt. Er zijn ook geen trillingen en oorverdovend lawaai van ponsmachines. Gevaren met laser zijn voornamelijk optisch en elektrisch, maar gemakkelijker volledig te isoleren van de operator.
Beschermingsmaatregelen - hoe de werkplek te beveiligen tegen laserstraling?
Het principe is eenvoudig: risico moet worden geëlimineerd, niet alleen beheerd. De veiligheidshiërarchie is hier meedogenloos.
1. Collectieve bescherming
Dit is de absolute prioriteit. Complete omhullingen met vergrendelingssystemen zijn het beste wat u kunt doen. Het openen van deuren tijdens bedrijf schakelt de laser onmiddellijk uit. Als volledige omsluiting niet mogelijk is (bijv. bij het lassen van grote constructies), worden gecontroleerde zones gecreëerd, afgezet met speciale lasergordijnen, met lichtsignalering en toegangsvergrendelingen. Dit wordt aangevuld met het genoemde ventilatie- en filtersysteem, dat een integraal onderdeel is van een veilige werkplek.
Het hoogste niveau van veiligheid en herhaalbaarheid wordt geboden door volledig geïntegreerde systemen. Een uitstekend voorbeeld van een dergelijke oplossing, waarbij alle collectieve beschermingsmaatregelen in de fabriek zijn geïmplementeerd, is een kant-en-klaar robotstation. Bekijk: Fanuc 5.0 Turnkey lasrobot.
2. Individuele bescherming
Het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen is noodzakelijk waar het onmogelijk is om het gevaar 100% te isoleren. Beschermende brillen zijn cruciaal. Ze moeten gecertificeerd zijn (norm PN-EN 207) en specifiek geselecteerd voor de golflengte en het vermogen van de betreffende laser. Een gewone lashelm of anti-spatbril biedt geen bescherming tegen laserstraling. Speciale voorzichtigheid moet in acht worden genomen, en bij het werken met een open straal zijn ook vlamwerende kleding en handschoenen noodzakelijk.
3. Werkorganisatie
Zelfs de beste apparatuur werkt niet zonder bewuste mensen. Elk bedrijf dat lasers met hoog vermogen gebruikt, moet een Laser Safety Officer (LSO) aanstellen. Dit is de persoon die verantwoordelijk is voor het zorgen dat er een beoordeling van beroepsrisico's wordt uitgevoerd, en op basis daarvan worden passende beschermingsmaatregelen geselecteerd en training gegeven. Elke operator moet een gespecialiseerde VGW-training ondergaan. De werkplek moet duidelijk worden gemarkeerd, en noodprocedures moeten worden geoefend.
Veiligheid bij het gebruik van lasers - wettelijke bepalingen, normen en voorschriften
Laserveiligheid is nauwkeurig geregeld in passende wettelijke bepalingen.
-
Richtlijn 2006/25/EG – de EU-basis die de werkgever de verplichting oplegt om risico's in verband met directe blootstelling aan optische straling te beoordelen en ervoor te zorgen dat de blootstelling van werknemers niet hoger is dan de grenswaarden, d.w.z. maximaal toelaatbare blootstelling (MPE), in overeenstemming met aangenomen criteria voor gevarenbeoordeling.
-
PN-EN 60825-1:2014-11 – de belangrijkste technische norm. Het classificeert lasers (van veilige Klasse 1 tot slechtste Klasse 4, waar het hoogste niveau van laserstraling optreedt en die gevaarlijke diffuse reflecties produceren), bepaalt eisen voor markering en beveiligingen waaraan de fabrikant moet voldoen.
-
PN-EN 207 en PN-EN 208 – normen die eisen bepalen voor brillen en veiligheidsbrillen die beschermen tegen laserstraling in een specifiek golflengtegebied.
Samenvatting
Is laserstraling schadelijk? Ja, als u deze technologie gebruikt zonder aanbevolen veiligheidsmaatregelen. Is lasertechnologie veilig in industriële implementatie? Absoluut ja, mits u de veiligheidsregels volgt, want ongecontroleerde blootstelling kan schadelijke effecten hebben. Moderne, afgesloten laserapparaten, ondersteund door solide procedures en veiligheidscultuur, minimaliseren het risico bijna tot nul, en ongevallen komen minder vaak voor dan bij mechanische machines.
U weet nu waar u op moet letten om volledige laserwerkveiligheid te garanderen. Als u technologie wilt selecteren die perfect is afgestemd op uw behoeften, plan dan een gratis consult met onze expert. We helpen u stap voor stap door dit proces, zodat u er zeker van kunt zijn dat uw investering vanaf het begin 100% veilig zal zijn.